Nowe osiągnięcia w zwalczaniu rozpowszechniania chorób zakaźnych w więzieniu

W Estonii w 2003 roku poprawie uległa sytuacja w odniesieniu do zapobiegania rozprzestrzeniania wirusa HIV. Liczba pierwotnych testów HIV wzrosła 2,6 razy w porównaniu z rokiem 2002, przy czym liczba testów z wynikiem pozytywnym wzrosła jedynie nieznacznie. Usługi doradztwa przed testami i po nich także się poprawiły i to zarówno co do ich ilości, jak i jakości. W Rumunii programy skierowane na zapobieganie rozprzestrzeniania wirusa HIV/AIDS w zakładach penitencjarnych i wśród więźniów były przygotowywane we współpracy z kilkoma międzynarodowymi organizacjami pozarządowymi (NGO).

Hiszpania jest jedynym państwem systematycznie wdrażającym programy wymiany igieł i strzykawek w więzieniach. W roku 2003 w ramach tych programów rozprowadzono łącznie 18 260 strzykawek. Wprowadzenie podobnych programów w innych Państwach Członkowskich i w państwach kandydujących nie jest przewidywane.


Okienko 12: Alternatywy dla więzienia: działania w UE dotyczące popełniających przestępstwa osób problemowo zażywających narkotyki, w Sprawozdaniu rocznym 2005, zagadnienia wybrane

Więzienie to środowisko szczególnie szkodliwe dla osób problemowo zażywających narkotyki i istnieje szerokie polityczne przyzwolenie na stosowania leczenia jako alternatywy dla więzienia. Alternatywy dla więzienia, które mogą zostać zaoferowane przestępcom uzależnionym od narkotyków, obejmują całą grupę sankcji, które pozwalają opóźnić, uniknąć, zamienić lub uzupełnić wyroki więzienia dla osób zażywających narkotyki, które popełniły przestępstwo zwyczajowo karane przez prawo krajowe więzieniem. Zagadnienie wybrane koncentruje się na tych środkach, które obejmują element leczenia odwykowego.

Od lat 60-tych umowy, strategie i plany działania ONZ i UE kilkakrotnie potwierdzały i wzmacniały zasadę dostępu do leczenia, edukacji i resocjalizacji jako alternatywy dla skazywania i karania za przestępstwa związane z narkotykami. Zostało to przeniesione do prawodawstwa krajowego Państw Członkowskich UE, odpowiednio przystosowano także systemy sądownictwa karnego oraz systemy usług zdrowotnych i opieki społecznej. Młode osoby zażywające narkotyki są szczególnie wrażliwe na oddziaływanie błędnego koła narkotyków i przestępczości, i dlatego ze szczególną determinacją stara się unikać osadzania w więzieniu przestępców młodych.

Wdrożenie metod alternatywnych względem uwięzienia napotyka jednak trudności, ze względu na różnorodność zaangażowanych systemów administracyjnych oraz różne zasady, które je tworzą. Podejmuje się starania, aby zlikwidować przepaść istniejącą między systemem sądowym oraz systemem zdrowia i opieki społecznej, poprzez koordynację struktur i inicjatyw, np. między policją, sądami i więzieniami oraz służbami leczenia odwykowego. Często to nieformalne mechanizmy współpracy na szczeblu lokalnym stają się zwiastunem rozwiązań bardziej stałych i formalnych.

Zasoby alternatyw dla więzienia poszerzyły się podczas ostatnich dziesięcioleci w 15 starych Państwach Członkowskich UE, a w niektórych ostatnio osiągnęły etap zastoju, gdy tymczasem tworzenie odpowiedniego prawodawstwa i wdrażanie alternatyw w „nowych” Państwach Członkowskich rozpoczęło się później. Zazwyczaj do zapewnienia leczenia przestępcom problemowo zażywającym narkotyki powołuje się dominujący system leczenia. W większości państw leczenie zwyczajowo przeprowadzane jest o obiektach zamkniętych, choć istnieje także możliwość udziału w programach leczenia pozaszpitalnego.

Europejskie badania oceny leczenia jako alternatywy dla więzienia przeprowadzane są rzadko i tylko w części zawierają wnioski. Jednakże, bazując na innych badaniach nad leczeniem, kontynuacja procesu leczenia jest kluczowym wskaźnikiem sukcesu, a odsetek rezygnacji to największy problem alternatyw dla więzienia. Dowody sugerują, że to jakość prowadzonego leczenia, a nie droga pacjenta do leczenia, jest istotna w zapewnieniu pozytywnego rezultatu. Leczenie jako alternatywa dla więzienia zdaje się działać najlepiej, gdy osoby uzależnione są do niego zmotywowane, gdy obiekty opieki utrzymują wysokie normy kliniczne oraz dysponują wystarczającą liczbą dobrze wykwalifikowanego personelu.

Niniejsze zagadnienie wybrane dostępne jest w wersji drukowanej i w Internecie jedynie w języku angielskim.