Θάνατοι που συνδέονται με την κοκαΐνη

Η ανησυχία σχετικά με τους κινδύνους που εγκυμονεί για την υγεία η χρήση κοκαΐνης αυξάνει, κυρίως λόγω της τάσης αυξημένης ψυχαγωγικής χρήσης που παρατηρείται σε ορισμένες χώρες, ιδίως σε χώρους (ντίσκο, κλαμπ) στους οποίους συχνάζουν ομάδες νέων. Παρά τη δυσκολία εκτίμησης του αριθμού των θανάτων που συνδέονται με την κοκαΐνη, η μέτρηση αυτή μπορεί να αποτελέσει πολύτιμο δείκτη αυξημένου κινδύνου ή να συμβάλει στον προσδιορισμό επικίνδυνων προτύπων χρήσης. Μολονότι οι αιφνίδιοι θάνατοι στους οποίους ανιχνεύεται κοκαΐνη χωρίς την παρουσία οπιούχων φαίνονται ασυνήθιστοι στην Ευρώπη, είναι πιθανό τα τρέχοντα στατιστικά στοιχεία να είναι ανεπαρκή για την καταγραφή των θανάτων που συνδέονται με την κοκαΐνη. Τα διαθέσιμα στοιχεία σχετικά με τους θανάτους που οφείλονται στην κοκαΐνη στην Ευρώπη είναι περιορισμένα και δηλώνονται με διαφορετικούς τρόπους. Η χρήση κοκαΐνης είναι συχνό φαινόμενο στους χρήστες οπιούχων, και στις τοξικολογικές αναλύσεις ανιχνεύεται συχνά κοκαΐνη σε περιπτώσεις υπερβολικής δόσης οπιούχων, σε συνδυασμό με άλλες ουσίες, όπως αλκοόλ και βενζοδιαζεπίνες.

Αρκετές χώρες ανέφεραν στοιχεία σχετικά με θανάτους που οφείλονται σε κοκαΐνη το 2003 (εθνικές εκθέσεις δικτύου Reitox): η Γερμανία (25 περιπτώσεις που αφορούσαν αποκλειστικά κοκαΐνη και 93 που αφορούσαν κοκαΐνη σε συνδυασμό με άλλα ναρκωτικά· το 2002, οι αντίστοιχοι αριθμοί ήταν 47 και 84), η Γαλλία (10 θάνατοι οφειλόμενοι αποκλειστικά στην κοκαΐνη και ένας σχετιζόμενος με ένα φάρμακο), η Ελλάδα (δύο περιπτώσεις οφειλόμενες σε κοκαΐνη), η Ουγγαρία (τέσσερις θάνατοι οφειλόμενοι σε υπερβολική δόση κοκαΐνης), οι Κάτω Χώρες (17 θάνατοι οφειλόμενοι σε κοκαΐνη το 2003, με αυξανόμενη τάση από το 1994, δύο περιπτώσεις, έως το 2002, 37 περιπτώσεις), η Αυστρία (ανιχνεύθηκε κοκαΐνη σε 30 % των θανάτων που συνδέονταν με ναρκωτικά, τρεις θάνατοι οφειλόμενοι αποκλειστικά σε κοκαΐνη και μία περίπτωση σε συνδυασμό με φυσικό αέριο), η Πορτογαλία (ανιχνεύθηκε κοκαΐνη σε 37 % των θανάτων που συνδέονταν με ναρκωτικά) και το Ηνωμένο Βασίλειο (οι «αναφορές» κοκαΐνης σε πιστοποιητικά θανάτου αυξήθηκαν από 85 το 2000 σε 115 το 2001 και 171 το 2002, και οκταπλασιάσθηκαν στην περίοδο 1993–2001). Στην εθνική έκθεση του δικτύου Reitox για το 2003, η Ισπανία ανάφερε ότι, το 2001, ανιχνεύθηκε κοκαΐνη σε 54 % του συνόλου των θανάτων που συνδέονταν με ναρκωτικά· σε 39 περιπτώσεις (8 % του συνόλου των θανάτων που συνδέονταν με ναρκωτικά) ο θάνατος προκλήθηκε χωρίς την παρουσία οπιούχων, σε 21 εξ αυτών οφειλόταν αποκλειστικά στην κοκαΐνη και σε πέντε οφειλόταν στον συνδυασμό κοκαΐνης και αλκοόλ.

Παρά τους περιορισμούς των διαθέσιμων στοιχείων, η κοκαΐνη φαίνεται ότι διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο σε ποσοστό από 1 % έως 15 % των θανάτων που συνδέονται με ναρκωτικά στις χώρες που μπόρεσαν να διακρίνουν μεταξύ των τύπων ναρκωτικών που προκάλεσαν τον θάνατο, και αρκετές χώρες (Γερμανία, Ισπανία, Γαλλία και Ουγγαρία) αναφέρουν ποσοστά περίπου 8–12 % των θανάτων που συνδέονται με ναρκωτικά. Μολονότι είναι πολύ δύσκολο να γίνει παρέκταση των αποτελεσμάτων αυτών στο σύνολο της Ευρώπης, τα στοιχεία αυτά είναι δυνατόν να αντιπροσωπεύουν αρκετές εκατοντάδες θανάτων που συνδέονται με την κοκαΐνη ετησίως στην ΕΕ. Παρότι οι αριθμοί αυτοί είναι πολύ μικρότεροι από τον αριθμό των θανάτων που οφείλονται σε οπιούχα, οι θάνατοι που συνδέονται με την κοκαΐνη συνιστούν ένα σοβαρό και πιθανώς διογκούμενο πρόβλημα· στις λιγοστές χώρες στις οποίες είναι δυνατόν να εκτιμηθούν οι τάσεις, φαίνεται να υπάρχει αύξηση.

Επιπλέον, η κοκαΐνη ενδέχεται να συμβάλλει σημαντικά στους θανάτους που οφείλονται σε καρδιαγγειακά προβλήματα (αρρυθμίες, έμφραγμα του μυοκαρδίου, εγκεφαλικές αιμορραγίες· βλέπε Ghuran και Nolan, 2000), ιδίως σε χρήστες που εμφανίζουν προδιάθεση, και πολλοί από τους θανάτους αυτούς μπορεί να μην δηλώνονται.